Đây là những câu hỏi và câu trả lời về con đường thấu suốt khổ đau để có được chơn hạnh phúc được ghi lại từ những buổi tu học và hỏi đáp tại Thiền Viện Phổ  Môn ở Houston, Texas,

 Thiền Viện Nhiên Đăng ở Raleigh-Durham, North Carolina và Thiền Viện Liểu Quán ở Minneapolis-St. Paul, Minnesota.

 

 

 

Có người nói, khổ đau là thật, làm sao chuyển hóa hoặc chấm dứt được, thôi th́ cứ chấp nhận như vậy, chứ biết làm sao?

Nếu bảo khổ đau là thật, không thể chuyển hóa và chấm dứt được th́ đi ngược lại lư Tứ Đế trong Đạo Phật. 

Thái Tử Tất Đạt Đa v́ muốn dứt khổ nên đă đứng lên để t́m nguyên nhân đưa đến khổ đau.  Và cuối cùng Ngài đă thấu suốt được gốc rễ và thực chất của khổ đau, Ngài thật sự dứt khổ (gọi là Phật).

Bài pháp đầu tiên mà Ngài thuyết tại vườn Lộc Uyển cho 5 anh em Ngài Kiều Trần Như đó là bài Pháp Tứ Đế.  1. Khổ, 2. Tập (nguyên nhân của khổ) 3. Diệt (dứt khổ) 4. Đạo. (con đường dứt khổ).

Là người học Phật nếu thấu suốt được lư Tứ Đế ở chính ḿnh, nhận ra đuợc cái khổ nơi chính ḿnh, tu tập để thấu suốt được tại sao ḿnh khổ? Ai làm ḿnh khổ? Người khổ là ǵ?  th́ khổ đau sẽ chấm dứt.

 

 

Tại sao mọi người đến học Thiền?

Hầu hết những người t́m đến Thiền Viện để học Thiền là v́ họ phát hiện những vấn đề bất an nơi thân tâm, thường xăy trong đời sống hàng ngày. Ví dụ như những cảm giác bực bội, chán năn, buồn, giận hờn, tuyệt vọng, sợ hăi.v..v…nó cứ lặp đi lăp lại hoài, nên họ muốn biết v́ sao chúng có mặt.  Chính v́ vậy mà họ t́m đến Thiền Viện tu học để cuối cùng có được niềm an vui hạnh phúc chân thật.

 

 

Con thấy trên trang Website của Thiền Viện nói nhiều về khổ, nguyên nhân khổ, dứt khổ, mà    không nói ǵ về hạnh phúc hết, như vậy có thiên về một hướng không?

Chúng ta ai cũng muốn có an lạc, hạnh phúc cho bản thân và những người chung quanh.  Chúng ta cứ ngở rằng, chúng ta không có an lạc hạnh phúc là do ngựi này, người nọ, hoặc  thiếu cái này, cái kia từ bên ngoài và t́m mọi cách để được chúng.  Đâu biết rằng khi quay ra ngoài t́m hạnh phúc là càng khổ đau thêm.  Thật sự trong chúng ta có quá nhiều buồn bực, giận hờn, lo âu, sợ hăi, những cảm giác này v́ sao thường xăy ra hàng ngày?  Có phải v́ ḿnh tin, ḿnh ôm chấp vào “cái ǵ đó” và ḿnh đă từng đuợc thỏa măn, được vừa ư, bây giờ, khi nghe, thấy, hoặc là hoàn cảnh xảy ra nguợc lại với cái ôm chấp, cái tin của ḿnh th́ ḿnh buồn bực, khó chịu? 

Cho nên chỉ biết được ḿnh có khổ đau, và biết đưọc chính xác khổ đau đến từ đâu th́ cánh cửa hạnh phúc từ từ hé mở.

 

 

Điểm chính yếu mà Thiền Viện hướng dẫn là ǵ?

Thiền Viện giúp mọi người làm thế nào để có được hạnh phúc chân thật bằng cách xác định lại xem ḿnh có buồn bực, giận hờn, sợ hăi.v..v… trong đời sống hàng ngày không? Những cảm giác này có phải là khổ đau không? Và v́ sao chúng có mặt? Ai làm ḿnh khổ?  Khi thấu suốt được gốc rễ và thực chất của khổ đau th́ hạnh phúc thật sự sẽ có mặt ngay trong hiện tại.

 

 

Con có những người thân, họ có rất nhiều khổ đau, con có ḷng muốn giúp họ nhưng khó quá.  Họ không muốn nghe mà c̣n phiền trách lại con.  Như thế con phải làm ǵ?

Bạn thật sự cứu được những người sắp chết đuối khi bạn chưa biết bơi sao?  Trong khi bạn t́m mọi cách giúp người thân, chẳng những họ không nghe mà c̣n phiền trách, bạn có thấy những cảm giác bực bội, khó chịu, buồn chán xăy ra nơi bạn không?  Nếu có, bạn nên cứu ḿnh trước.

 

 

Những người đến học Thiền, phần lớn là những loại người nào?

Phần lớn là những ngựi nghi ḿnh có khổ, biết ḿnh có khổ nhưng không biết làm ǵ khi chúng có mặt, mặc dù họ đă t́m mọi cách để giải quyết nhưng cuối cùng khổ đau vẫn không dứt. Cho nên họ t́m đến Thiền Viện tu học để chấm dứt khổ đau.

 

 

Việc tu học này đặt nặng nơi cá nhân nhiều quá, con không có thời gian để tu học.  Con có nhiều trách nhiệm nào là gia đ́nh, công việc nên không có thời giờ.  Làm thế nào con có giờ để tu học.  Con cảm thấy ḿnh ích kỷ khi chỉ biết lo việc của ḿnh.

Khi bạn biết ḿnh thật sự có khổ đau, và muốn biết v́ sao khổ đau có măt, bạn không cần đợi hết công việc rồi mới tu mà phải tu ngay trong đời sống hàng ngày và tu trong mọi hoàn cảnh.  V́ những buồn, phiền, giận, hờn.v..v… thường xuất hiện trong cuộc sống đời thường.

Khi bạn thật sự chuyển hóa khổ đau th́ bạn sẽ biết mang lại niềm vui cho những nguời chung quanh, và những người thân của bạn sẽ có hạnh phúc khi sống gần bạn, sự sống và hành động như thế làm sao có thể gọi là ích kỷ được.

 

 

Ḿnh có cần ngồi Thiền lâu không? Ngồi lâu để làm ǵ?

Trong cuộc sống hàng ngày, do những công việc bận rộn nên chúng ta không có thời giờ để t́m hiểu về con người của ḿnh.  Nên ngồi Thiền là để t́m hiểu xem ḿnh đă từng ôm chấp ra sao, từng tin ra sao? Và v́ sao ḿnh ôm chấp, ḿnh tin vào những thứ đó, để khi nó ngược lại th́ ḿnh buồn bực, giận hờn, lo âu, sợ hăi?

            Ví dụ như khi ngồi thiền chân vừa đau là ḿnh thấy khó chịu là muốn duỗi ra ngay, Tại sao vậy? Có phải ḿnh đă từng ôm chấp vào cảm giác thoải mái, dễ chịu của thân và tâm không? Và những ôm chấp này có phải đă từng được thỏa măn chúng ta nhiều lần trong cuộc sống?

            Tuy nhiên khi chúng ta đă kiểm tra được ḿnh trong khi ngồi Thiền th́ bất cứ lúc nào trong cuộc sống cũng là cơ hội khám phá con người của ḿnh.

 

 

Khi nào là thời gian tốt nhất để học Thiền?

Thường th́ mọi người hay đợi đến khi khổ đau quá lớn rồi mới t́m cách giải quyết.  Nhưng họ không biết rằng khi khổ đau quá lớn th́ họ không đủ sức để tu học, lúc đó, một là t́m mọi cách để chạy trốn khổ đau, hai là trách móc những người chung quanh, c̣n nặng nữa th́ đi đến tuyệt vọng, sụp đổ.  Cho nên, ngay lúc này mọi người nghiệm lại xem ḿnh có bực bội, chán năn, buồn, giận hờn, tuyệt vọng, sợ hăi… không? muốn biết v́ sao chúng có mặt không, và thật sự muốn chấm dứt khổ không? Đó là thời gian tốt nhất để tu học.

 

 

Nghe đến ngồi Thiền là con thấy chán, hoặc ngồi 15, 20 phút là cảm giác chán năn có mặt, tại sao vậy?

Do chúng ta chưa biết ḿnh có khổ, chưa cho những bực bội, chán năn, buồn, giận hờn, tuyệt vọng, sợ hăv..v… là khổ , cũng chưa biết cái khổ đến từ đâu, tại sao khổ, ai làm ḿnh khổ, v́ vậy nên không có động cơ khám phá trong việc ngồi Thiền.

 

 

Tại sao vô Thiền Viện tu không ngồi Thiền nhiều mà phải làm việc?

Ngồi hay làm việc đều là cơ hội để thấy lại những khó chịu, những ôm chấp của ḿnh, coi nó vận hành ra sao.

            Ví dụ như khi ḿnh thích làm th́ ḿnh phản ứng ra sao, khi không thích làm th́ ḿnh phản ứng ra sao, v́ sao ḿnh có những phản ứng đó?  Nói chung, tất cả đi, đứng, nằm, ngồi hoặc làm việc đều là cơ hội để thấy lại những cảm giác khổ đau nơi chính ḿnh và cũng để thấu suốt  những vận hành của hệ thống khổ đau nơi thân tâm ḿnh.

 

 

Làm thế nào để có thể tin rằng sự thực tập này sẽ đưa đến kết quả tốt đẹp?Sau khi chiêm nghiệm bạn thật sự biết là ḿnh có khổ và v́ sao khổ đau có mặt trong bạn th́ cuộc sống của bạn thay đổi từ đây. Ví dụ là bạn sẽ không c̣n quay ra trách móc người này hay người khác làm bạn khổ.

 

 

 

Từ khi bước vào thực tập Thiền đến bao lâu mới biết được kết quả?

Kết quả tùy thuận vào mục tiêu hướng đến của bạn, có nghĩa là bạn xem lại ḿnh có khổ không? Và muốn tu học để t́m ra nguyên nhân h́nh thành khổ đau không?  Nếu có, th́ tự bạn sẽ biết kết quả nơi chính ḿnh.

 

 

Thật sự có thể dứt khổ sao?

Tại sao không? Tất cả đều tùy thuộc vào bạn, bạn thấy ḿnh có khổ không? Và có muốn dứt khổ không? Nếu thật sự muốn, bạn sẽ làm được.  V́ khi hệ thống khổ đau đă được khám phá th́ khổ đau sẽ được chấm dứt.

 

 

 

Tuổi trẻ, tuổi già, các màu da, các tôn giáo đều có thể thực tập Thiền không?

Con đường dứt khổ không phân biệt tuổi tác, phái tính, màu da, văn hóa, tôn giáo…  Chỉ cần ai thật sự thấy ḿnh có khổ, và muốn dứt khổ để có được hạnh phúc chân thật đều có thể thực tập Thiền được.

 

 

Quư Sư Cô, Quư Thầy, có những lời khuyên nào cho những ai mới bước vào thực tập Thiền.

Coi lại xem ḿnh có được hạnh phúc thật sự chưa, nếu chưa th́ để ư lại xem tại sao ḿnh không có, để ư xem bạn có những cảm giác bực bội, chán năn, buồn, giận hờn, tuyệt vọng, sợ hăi.v..v…nó cứ lặp đi lăp lại hoài trong cuộc sống hàng ngày không? Bạn có muốn biết tại sao nó lặp đi lặp lại hoài không? Và có muốn t́m ra nguồn gốc phát sanh những cảm giác khổ đau đó không?   Nếu có, bắt đầu quan sát lại xem thật sự khổ đau đến từ đâu?, do ḿnh hay người? V́ không rơ khổ đau nơi chính ḿnh và nguyên nhân đưa đến khổ đau cho nên bạn không thể nào có được hạnh phúc chân thật cả.

 

 

Có người hỏi phiền năo, tham, sân,  khổ đau…tức “Không” nên gọi là Không tất cả tâm, cần ǵ phải đối trị.

Nếu vậy, khi chúng ta mắc bệnh đau nặng, đau đớn tức “Không” cần ǵ phải uống thuốc.  Nếu nói Phiền năo, khổ đau…là ‘Không” mà sao lại hay tạo tội, tội cũng “Không” mà sao lại hay chiêu khổ, khổ cũng “Không” th́ cái ǵ đau đớn khó chịu.

Nên biết, nếu nói nghiệp tức “Không” th́ cái ǵ tạo nghiệp? nếu biết sự thiêu đốt, khổ sở trong địa ngục cũng “Không”, th́ cái ǵ đau đớn?  Nếu bảo mặc t́nh đau đớn th́ hiện nay giả sử có ngươi lấy lửa đốt, lấy dao chặt, sao chúng ta lại không để họ mặc t́nh làm?

Chúng ta hăy nghiệm xem, hàng ngày chỉ cần có người nói một câu không vừa ư là chúng ta đă  nổi lên những khó chịu, buồn bực, giận hờn, sợ hăi rồi th́ làm ǵ nói đến chuyện lấy lửa đốt, dao chặt, làm ǵ nói đến chuyện phiền năo, tham, sân, khổ đau tức “Không”

Cho nên, chúng ta phải tự xét lại ḿnh đă thực sự thấy tất cả là “Không” chưa, nếu chưa th́ nỗ lực tiến tu để mà thấu suốt.  Bằng không nghiệp đă thành, quả đă hiện, th́ phải chịu thọ báo chứ không thể chạy trốn.

Nếu biết th́ biết cho rốt ráo, và sống cho được với cái ǵ ḿnh biết, ḿnh thấu suốt bằng không một đời tu hành uổng phí, chỉ biết nói hay mà làm không hay.

 

 

Khổ đau, phiền năo vốn nó không thật, cần ǵ phải tu để dứt khổ.

Nếu bảo nó không thật, th́ tại sao nó cứ xuất hiện hoài, tại sao hàng ngày ḿnh vẫn t́m mọi cách này, cách kia để chạy trốn, để giải quyết nó khi khổ đau xuất hiện.  Ví dụ: khi khổ đau có mặt là chúng ta t́m quên nơi shopping, sàn nhảy, rượu chè, cờ bạc, hoặc chạy trốn trong câu Niệm Phật, Niệm Chúa, Từ Thiện, Cúng dường, bố thí, để cầu kiếp sau, hoặc đặt cho nó cái tên là không thật để cho yên, hoặc tập thương, chịu đựng để thông cảm cho đối phương, hoặc là chán cảnh này, người này, rồi đi t́m cảnh khác, người khác với hy vọng là cảnh đổi, người đổi ḿnh sẽ thấy thoải mái hơn, hoặc sẽ bớt khổ hơn.  Nhưng thực tế th́ khổ đau vẫn c̣n, và vẫn là một vấn đề lớn trong mỗi chúng ta.

Nếu người mà sống như thế th́ khổ đau đối với họ là thật hay là không? Điều này mỗi chúng ta hăy xét lại ḿnh cho thật kỹ để nổ lực tiến tu.  Người tu theo đạo Phật không cần phép mầu cao siêu huyền bí, mà chỉ cần biết rơ ḿnh có khổ đau không? Và có muốn thấu suốt gốc rễ và thực chất khổ đau không?.

 

 

Con nghe nói chỉ có người nam tu mới thành Phật, ngoài ra không một ai có thể tu thành Phật,                  c̣n muốn thành Phật th́ phải tu đến khi chuyển thành nam mới có thể tu thành Phật phải không?

Dứt khổ được gọi là Phật.  Thái Tử Tất Đạt Đa, v́ dứt khổ cho nên được goị là Phật 

Điều này có dính dáng ǵ đến nam hay nữ, nếu ai biết ḿnh có khổ và muốn tu học để t́m ra nguyên nhân khổ đau th́ người đó dứt khổ (thành Phật)

            Sự thật rất rơ ràng, nhưng chúng ta măi quan tâm nhiều đến chuyện làm Phật, rồi ngồi đó mà so sánh, tranh cải lẫn nhau.  Hướng ra ngoài, t́m cách này, cách nọ để chứng minh, phân tích, rồi ráng làm cái này, cái kia để mong một ngày nào đó ḿnh được làm Phật.  Người nam cứ cho ḿnh có khả năng làm Phật mà không thấy cái khổ nơi chính ḿnh, và không nguyện dứt khổ th́ khổ đau mỗi ngày khổ đau thêm chồng chất.  Người nữ cứ cho ḿnh không có khả năng làm Phật, rồi không chịu thấy cái khổ nơi chính ḿnh, không chịu tu để t́m ra nguyên nhân khổ đau, th́ khổ đau mỗi ngày thêm chồng chất.  Kết quả th́ thành Phật đâu chẳng thấy, mà chỉ thấy v́ chử Phật mà tất cả thêm lớn khổ đau, thêm lớn ôm chấp, thêm lớn thành kiến.  Không biết rằng:  dứt khổ th́ gọi là Phật, không dính dáng ǵ đến chuyện nữ hay nam.

 

        Bố thí, cúng dường, in kinh, tạc tượng, có thể dứt khổ không?

Đây là cái nhân hưởng phước sung sướng ở cơi trời, người, đối với chuyện dứt khổ th́ không dính dáng.  Dứt khổ là quả vị Phật, phải dùng nhân biết khổ, rơ khổ, thấu suốt được gốc rễ và thực chất của khổ để mà tu th́ quả dứt khổ mới có mặt. (nhân nào quả nấy).

 

       Chết là hết, có phải không?

Như một người tin vào điều ǵ đó mà cho là đúng, rồi người khác nói là sai th́ họ bực bội, khó chịu.  Ngủ qua một đêm, sáng mai thức dậy, hỏi cái ôm chấp để đưa đến phiền muộn có c̣n không?

            Người chết giống như người ngủ qua một đêm, có khác là tùy nghiệp mà đổi thân.  Nếu mà những ôm chấp đưa đến khổ đau của đời trước không được chuyển hóa, không được thấu suốt, không được chấm dứt  th́ tiếp tục qua đời sau.  Như mấy đứa trẻ chưa rời vú mẹ mà tại sao biết giận hờn?  Đâu phải những khổ đau đó mới có từ đời này.

 

Phật nói “Đời là bể khố” vậy chúng ta cứ chấp nhận khổ để rồi măi sống theo những ham muốn của ḿnh, phải không?

Chúng sanh mê lầm nên ôm chấp vào chỗ tin, chỗ hiểu của ḿnh rồi lao vào bằng mọi cách để thỏa măn những ham muốn, những ôm chấp của ḿnh do đó tạo tội và chịu khổ.  Nên Phật nói, “Đời là bể khổ” để nhắc nhở chúng ta v́ mê lầm nên tiếp tục tạo tội.  Nhưng nếu  thấu suốt được những ham muốn, những ôm chấp của ḿnh th́ khổ đau sẽ chấm dứt.  Khi thấu suốt được gốc rễ và thực chất của khổ đau nơi chính bạn, th́ trong bạn sẽ sẽ có t́nh thương không khổ đau v́ vuớng mắc và đó là t́nh thương không điều kiện.